أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
247
قانون ( فارسى )
نوجوانان ( بيشتر از نه سال ) اگر در حالت تب سخت و شديد چشمشان لوچ شد ، زياد پلك برهم زدند ، گردنشان كج شد ، كجى در رخسارهشان ديده شد و زياد دندان برهم ساييدند به يقين بدان كه تشنج رخ داده است . بسيار اتفاق افتد كه در حالت تشنج بحرانى درد گردن به طول مىانجامد ، احساس سنگينى در سر همراه تب و بدون تب هست . اگر ديدى كه ورم گرم در اطراف گردن و سر پيدا شده است به يقين بدان كه تشنج واقع شده است . لرزش تب بحرانى اگر بيمارى ، تب شديد است و در اين حال نشانيهاى نويدبخش سلامتى هست و نشانيهاى بحران پسنديده و اميدبخش هم وجود دارند و بول بيمار اندك است ، بدان كه حالت لرزش و تكان بدون اراده در راه است و بحران بدان شروع مىشود ؛ مگر اينكه بيمار در اين اثنا به نوعى اسهال مبتلا شود كه از حالت ميانگين بالاتر و غير طبيعى است كه از آمدن لرزش و تكان بحرانى جلوگيرى مىكند . اما اگر بيمار شكمش روان شود و حالت اسهالى ميانگين باشد ، مانع آمدن اين حالت لرزش و تكان پيشدرآمد تب نمىشود . اكثرا اين حالت لرزش و تكان مقدمهء تب - كه به بحران سر مىكشد - عرق كردن بيمار را به دنبال دارد ؛ زيرا عادتا و هميشه در بيماريهاى سخت و سوزان لرزش و تكان تب مقدمهء عرق كردن بيمار است . نشانيهاى بحران خوب بدان ! كه نشانيهاى بحران خوب و اميدواركننده از قرار زير است : 1 - مادهء خلط سبب بيمارى كاملا پخته و رسا باشد . 2 - در روزى بحران روى دهد كه براى آن بسيار مناسب و پسنديده است ، كه مشخصات اين روزها را بعدا ذكر مىكنيم . 3 - روزى كه آژير بحران در آن نمايان است مناسب و سازگار با روزهاى خوب آژيرى بحران باشد . 4 - بحران از تخليه ماده برآيد نه اينكه بحران انتقالى باشد و نيز خراج را به دنبال خود نكشد . 5 - تخليه و پاكسازى مادهء بيمارى از راهى و جهتى صورت گيرد كه سازگار و پسنديده است و اين تخليه به آسانى صورت پذيرد . 6 - در نوع بيمارى از قبيل بيمارى تب يك روز در ميان ، وجود تب سوزان كه در وقت بحران بيمارى مناسب باشد ، مىتواند بحران را به فال نيك گرفت . مىتوان از حالت بيمار بحران خوب را پيشبينى كرد ؛ مثلا درحالىكه نشانيهاى شدت بيمارى پديد آيند كه نبض بيمار بر مرام باشد ، در حالتى كه نشانيهاى بيمارى به شدت خودنمايى مىكنند بيمار همچنان داراى نيروى كافى باشد و بويژه اگر بر نيرويش افزوده شود ، كمتر به اجابت مزاج نياز داشته باشد و مدفوعش كم و طبيعى باشد - كه اين بهترين دليل